|
Τι Κινητοποιεί και τι αναστέλλει στην Πρόληψη του καρκίνου του μαστού Οι περισσότερες γυναίκες έχουν ακούσει για την μαστογραφία και την κλινική εξέταση μαστού από διάφορες πηγές, ως συμπεριφορές που επιτυγχάνουν έγκαιρη διάγνωση και άρα καλύτερες πιθανότητες αποκατάστασης από πιθανό καρκίνο μαστού. Τα μηνύματα στο περιβάλλον για σωστή διατροφή και άσκηση, συμπεριφορές που κρατούν το βάρος υπό έλεγχο και το αμυντικό σύστημα του οργανισμού σε «φόρμα», είναι διάχυτα.
Θα περίμενε κανείς, όλος ο γυναικείος πληθυσμός να έχει προληπτική
συμπεριφορά και προληπτική στάση ζωής. Όμως η εμπειρία δείχνει πως
συχνά αμελούνται ακόμη και εξετάσεις μετά από προτροπή γιατρού για
ανησυχητικό εύρημα, κάτι που δείχνει το μεγάλο κενό μεταξύ γνώσης και
πράξης. Κάτι που μας παραπέμπει να σκεφτούμε πως τα πράγματα δεν είναι
τόσο απλά και πως η γνώση από μόνη της δεν οδηγεί σε πράξη.
Τι θα πείσει μια γυναίκα να φροντίσει τον εαυτό της, τι θα την
κινητοποιήσει; ποια ερωτήματα χρειάζεται να απαντήσει η κάθε γυναίκα
μέσα της έτσι ώστε να αποφασίσει την εφαρμογή μιας συμπεριφοράς
πρόληψης και να αναλάβει την ευθύνη της υγείας της;
Τα βασικά ερωτήματα τα οποία η κάθε γυναίκα θέλει πρέπει να
επεξεργαστεί αφορούν στην αντίληψή της για την ασθένεια η οποία
επηρεάζει την πρόθεσή της για υιοθέτηση πρόληψης, ενώ κεντρικό ρόλο
στην κινητοποίησή της παίζουν τα συναισθήματα της. Χρειάζεται δηλαδή
να κατανοήσει την σοβαρότητα της ασθένειας, να εκτιμήσει την προσωπική
της ευπάθεια, να συνειδητοποιήσει τα οφέλη ή τα εμπόδια της
συμπεριφοράς πρόληψης και την αυτό-ικανότητα εφαρμογής της συμπεριφοράς
πρόληψης. Δηλαδή, είναι επικίνδυνος ο καρκίνος μαστού; εγώ κινδυνεύω;
υπάρχει πρόληψη; εγώ μπορώ να το προλάβω;
Το Μπορώ μας παραπέμπει σε βαθύτερο και πιο καίριο παράγοντα, αυτό των συναισθημάτων.
Τα συναισθήματα κινητοποιούν άμεσα την συμπεριφορά, όμως δεν είναι
πάντα συμπεριφορά αυτό-φροντίδας. Για παράδειγμα, στο συναίσθημα της
θλίψης πολλοί είναι οι άνθρωποι που απαντούν με πρόσληψη τροφής ενώ
άλλοι θα ψάξουν να βρουν βοήθεια στο κοινωνικό τους περιβάλλον.
Όλα τα συναισθήματα που αφορούν στο καρκίνο έχουν ως βάση τους το φόβο.
Ο φόβος είναι ένα σύντομο και έντονο συναισθηματικό επεισόδιο το οποίο
διέπεται από αίσθηση ανασφάλειας. Ο φόβος σε μεγάλη ένταση ακινητοποιεί
ενώ η χαμηλότερη ένταση του (ανησυχία) είναι ωφέλιμη καθώς κινητοποιεί
σε δράση.
Στη χώρα μας, όλα τα διάχυτα μηνύματα για τον καρκίνο ( επάρατη νόσος…)
και η παρουσίασή του από τα ΜΜΕ μόνο ως είδηση θανάτου, δημιουργούν
ψυχοπιεστική ατμόσφαιρα που προκαλεί τρόμο και άρα καθήλωση. Η επιλογή
λοιπόν συμπεριφοράς πρόληψης είναι σχεδόν αδύνατη για την Ελληνίδα,
καθώς τα αρνητικά μηνύματα εξοστρακίζουν το αισιόδοξο μήνυμα της
πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης.
Το ΑγκαλιάΖΩ, θέλοντας να προσφέρει την επιλογή στο γυναικείο πληθυσμό
προληπτικής συμπεριφοράς δημιούργησε το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην
Αυτοεξέταση του Μαστού. Στο Πρόγραμμα αυτό οι γυναίκες ενημερώνονται
για τον καρκίνο μαστού με ηρεμία, και ρεαλισμό, ενώ έρχονται σε επαφή
με όλο το μηχανισμό του φόβου και των προκαταλήψεών τους ώστε να
μπορούν να τα αναγνωρίσουν και μόνο τότε μπορούν να κάνουν την αλλαγή
που θα τις κινητοποιήσει θετικά.
Σφυρή Βασιλική,
Ψυχολόγος, ΟΕΚΚ/ΑγκαλιάΖΩ
|