Οι στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού (Gastrointestinal Stromal Tumors, GIST) είναι ένα είδος καρκίνου που εμφανίζεται στο πεπτικό σύστημα. Αποτελούν την πιο συχνή μορφή σαρκώματος του γαστρεντερικού. Το σάρκωμα αποτελεί μια σπάνια μορφή καρκίνου που προέρχεται από κύτταρα των συνδετικών η στηρικτικών ιστών (λίπος, μύες, αιμοφόρα αγγεία, εν των βάθει δερματικοί ιστοί, νεύρα, οστά και χόνδρος).
Δεν υπάρχουν γνωστοί παράγοντες κινδύνου για τους GIST. Η νόσος συχνά σχετίζεται με μετάλλαξη σε μια πρωτεΐνη που καλείται cKit (CD117), έναν υποδοχέα αυξητικού παράγοντα που εντοπίζεται στην επιφάνεια των φυσιολογικών κυττάρων.
Κανονικά, ο ρόλος της πρωτεΐνης cKit είναι να σηματοδοτεί την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων με ελεγχόμενο τρόπο. Ωστόσο, στους GIST, η πρωτεΐνη cKit παραμένει συνεχώς ενεργοποιημένη εξαιτίας μιας μετάλλαξης στο DNA. Η αδιάκοπη ενεργοποίηση της πρωτεΐνης αυτής οδηγεί στη συνεχή ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των κυττάρων.
Από τη στιγμή που ανακαλύφθηκε ο ρόλος της πρωτεΐνης cKit, οι παθολογοανατόμοι τη μελετούν σε όλες τις περιπτώσεις όγκων GIST και ανευρίσκεται θετική σε ποσοστό άνω του 90%.
Διάγνωση των GIST
Οι GIST είναι δύσκολο να διαγνωσθούν, καθώς τα συμπτώματα στο πρώιμο στάδιο της νόσου είναι περιορισμένα και συχνά εκλαμβάνονται ως συμπτώματα άλλων τύπων καρκίνου. Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι το ακαθόριστο κοιλιακό άλγος, ο πρόωρος κορεσμός, ο έμετος, η αιμορραγία ή απόφραξη, και η κόπωση εξαιτίας αναιμίας. Πολλά περιστατικά GIST διαγιγνώσκονται τυχαία κατά την ενδοσκόπηση (έλεγχος οργάνων και κοιλοτήτων χρησιμοποιώντας μια συσκευή που καλείται ενδοσκόπιο) ή λαπαροσκόπηση (έλεγχος της κοιλίας με μια συσκευή που καλείται λαπαροσκόπιο).
Θεραπεία των GIST
Οι GIST, ακόμα και αυτοί που παρουσιάζονται καλοήθεις κατά τη διάγνωση, έχουν τη δυνατότητα να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς.
Η εγχείρηση, (χειρουργική αφαίρεση), είναι η θεραπεία εκλογής για τους GIST που δεν έχουν δώσει μεταστάσεις. Σπάνια εμφανίζονται μεταστάσεις στους λεμφαδένες και συνήθως δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν. Η αφαίρεση των όγκων μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά σε επιλεγμένες περιπτώσεις.