ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα, 31.1.2012- Σταθερά ανοδική είναι η πορεία του καρκίνου του πνεύμονα στην Ελλάδα. Η καπνιστική συνήθεια έχει αναγάγει τη νόσο σε πρόβλημα δημόσιας υγείας με ενδημικές διαστάσεις. Η προσέλευση των περιστατικών στις Ογκολογικές Κλινικές των Δημοσίων Νοσοκομείων είναι ιδιαίτερα αυξημένη τον τελευταίο χρόνο, και λόγω της οικονομικής ύφεσης. Εκτιμάται ότι στην Ογκολογική Κλινική του Νοσοκομείου «HΣωτηρία» τα περιστατικά έχουν αυξηθεί κατά 25%-30%. Πάσχοντες οι οποίοι επέλεγαν στο παρελθόν κάποιο Ιδιωτικό Νοσηλευτήριο για τη θεραπεία τους, σήμερα κατευθύνονται στα Δημόσια Νοσοκομεία. Επίσης, σημαντικό είναι το ποσοστό των ασθενών που παρότι έχουν ήδη ξεκινήσει τη θεραπεία τους σε κάποιο Ιδιωτικό Κέντρο, «χτυπούν» την πόρτα των Μονάδων του ΕΣΥ.

Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί μια σύγχρονη επιδημία. Περισσότεροι από 1,5 εκατομμύρια πάσχοντες διαγιγνώσκονται ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ στη χώρα μας καταγράφονται 7.000 θάνατοι από τη νόσο – την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Την τελευταία δεκαετία όμως, οι γυναίκες συναγωνίζονται επικίνδυνα το «ισχυρό φύλο» στο κάπνισμα, γεγονός το οποίο οδηγεί τον καρκίνο του πνεύμονα στην πρώτη αιτία θανάτου και γι’ αυτές, ξεπερνώντας τον καρκίνο του μαστού.

Τα παραπάνω επισήμαναν ο Αν. Καθηγητής Παθολογίας - Ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής της Ογκολογικής Μονάδας του Νοσοκομείου «Η Σωτηρία» κ. Κωνσταντίνος Νικ. Συρίγος και η Πνευμονολόγος, Επιστημονική Συνεργάτης της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κα Παρασκευή Μπούρα, σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη διοργάνωση του 2^ου Διεθνούς Συνεδρίου για τον Καρκίνο του Πνεύμονα «Από τoΕργαστήριο στην Κλινική Πράξη»(3 – 4 Φεβρουαρίου, ξενοδοχείο HILTON). Το συνέδριο διοργανώνεται από την Ογκολογική Μονάδα του Νοσοκομείου «Η Σωτηρία» και την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Παθολογικής Ογκολογίας (EuropeanSocietyofMedicalOncology– ESMO). Στο συνέδριο θα μιλήσουν, θα παρουσιάσουν τα αποτελέσματα των ερευνών τους και θα ανταλλάξουν απόψεις επιστήμονες από την Β. Αμερική και την Ευρώπη, που βρίσκονται στην πρωτοπορία της μάχης κατά του Καρκίνου του Πνεύμονα.

«Το κάπνισμα ενοχοποιείται για τις περισσότερες περιπτώσεις Καρκίνου του Πνεύμονα. Η πρόγνωση των ασθενών με Καρκίνο του Πνεύμονα είναι δυσμενής, αφού μόνο το 20%, 15% και 5% είναι στη ζωή έναν, δύο και πέντε χρόνια μετά, αντίστοιχα» ανέφερε η κα Μπούρα.

Με την πάροδο του χρόνου η επιβίωση των ασθενών με Καρκίνο του Πνεύμονα έχει ελάχιστα βελτιωθεί και φαίνεται ότι τα συνήθη χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν εξαντλήσει τις δυνατότητές τους στην αντιμετώπιση της νόσου.

«Είναι φανερό ότι χρειάζονται διαφορετικές στρατηγικές, πέραν της χημειοθεραπείας, για να επιτευχθεί σημαντική παράταση της επιβίωσης των ασθενών, μαζί με την διασφάλιση ικανοποιητικής ποιότητας της ζωής τους», τονίζει ο κος Συρίγος.

Ελπιδοφόρα μηνύματα στον τομέα της θεραπείας

Την τελευταία διετία έχουν αναπτυχθεί τρεις διαφορετικές στρατηγικές προσέγγισης και θεραπείας του Καρκίνου του Πνεύμονα, με πολύ ελπιδοφόρα αποτελέσματα έως σήμερα. Οι στρατηγικές αυτές, το μοριακό υπόστρωμα στο οποίο στηρίζονται, οι τρέχουσες κλινικές εφαρμογές τους και οι μελλοντικές προοπτικές τους θα παρουσιαστούν αναλυτικά στο συνέδριο, από επιστήμονες που πρωτοστατούν στην έρευνα.

Οι τρεις κατηγορίες είναι οι ακόλουθες:

Θεραπεία Συντήρησης

Έχει διαπιστωθεί ότι μετά την ολοκλήρωση της κλασσικής χημειοθεραπείας, όσοι ασθενείς είχαν έναν ικανοποιητικό έλεγχο της νόσου τους, μπορούν να συνεχίσουν να λαμβάνουν κάποιον βιολογικό παράγοντα, ώστε με ελάχιστη τοξικότητα να επιμηκύνουν το θετικό αποτέλεσμα της χημειοθεραπείας και να καθυστερήσουν την εμφάνιση κάποιας υποτροπής ή νέας μετάστασης. Τρία φάρμακα, μέχρι στιγμής έχουν με επιτυχία ολοκληρώσει τις κλινικές μελέτες και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αυτό το σκοπό. Η pemetrexedκαι το bevacizumabχορηγούνται ενδοφλέβια, κάθε μήνα, ενώ το erlotinib είναι χάπι που λαμβάνεται καθημερινά. Η χορήγησή τους έχει αποδειχθεί ότι καθυστερεί την επιδείνωση της νόσου για αρκετούς μήνες. Αν και η τοξικότητά τους είναι πολύ λιγότερη από την κλασσική χημειοθεραπεία, δεν είναι άμοιρα τοξικότητας (κυρίως υπέρταση, εξάνθημα κλπ) και πρέπει να δίνονται μόνο από εξειδικευμένα ογκολογικά κέντρα. Στο συνέδριο θα παρουσιαστεί η παγκόσμια εμπειρία από την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής, τα προβλήματα που ανακύπτουν και οι λύσεις που προτείνονται.

Στοχεύουσες θεραπείες

Με τον όρο αυτό περιγράφεται μια νέα γενιά φαρμάκων, που δεν είναι απλώς κυτταροτοξικά, όπως η κλασσική χημειοθεραπεία, αλλά στοχεύουν σε συγκεκριμένα βιολογικά μονοπάτια της καρκινογένεσης, όπως τα νεόπλαστα αγγεία που τροφοδοτούν τον καρκίνο, αυξητικοί παράγοντες των νεοπλασματικών κυττάρων, μονοπάτια επιδιόρθωσης του DNA των καρκινικών κυττάρων κ.ά. Με τον τρόπο αυτό έχουν εκλεκτική δράση, σέβονται τα υγιή κύτταρα του οργανισμού και επομένως εμφανίζουν λιγότερη τοξικότητα. Ορισμένα λεγόμενα «βιολογικά» φάρμακα ήδη χρησιμοποιούνται και μάλιστα ως πρώτη επιλογή, με αποτελέσματα καλύτερα από την κλασσική χημειοθεραπεία, ενώ πολλά νέα μόρια βρίσκονται στα τελευταία στάδια των κλινικών μελετών και αναμένεται να προστεθούν στη θεραπευτική φαρέτρα των γιατρών μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Αναμένεται ότι η εφαρμογή τους θα επιμηκύνει σημαντικά το προσδόκιμο επιβίωσης των ασθενών με Καρκίνο του Πνεύμονα.

Εξατομικευμένη Θεραπεία

Οι άνθρωποι διαφέρουν μεταξύ τους. Το ίδιο συμβαίνει και με τις ασθένειες. Η ιδανική προσέγγιση θα ήταν να χορηγούν οι γιατροί διαφορετική θεραπεία σε κάθε ασθενή, ανάλογα με τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου του.

«Όσο φιλόδοξο κι αν ακούγεται», σημειώνει ο κος Συρίγος, «για ορισμένες, μικρές υπο-ομάδες ασθενών με Καρκίνο του Πνεύμονα αυτό μοιάζει πολύ κοντινό. Όγκοι με συγκεκριμένες μοριακές μεταλλάξεις φαίνεται να έχουν ιδιαίτερα καλή ανταπόκριση σε νεότερα φάρμακα, όπως το erlotinib, το gefitinib, το crizotinib, ενώ ελπιδοφόρα αποτελέσματα σε μικρές κατηγορίες ασθενών με Καρκίνο του Πνεύμονα φαίνεται να έχει το lapatinib, το imatinib κ.ά.».

Η διαπίστωση αυτή - προσθέτει - δημιουργεί αυξημένες ανάγκες στη διάγνωση της νόσου. «Η ιστολογική εξέταση δεν είναι πλέον αρκετή και απαραίτητα πρέπει να συνοδεύεται και από μοριακή και γενετική ανάλυση του όγκου, ώστε να αποφασιστεί η πλέον ενδεδειγμένη θεραπεία. Βεβαίως αυτό απαιτεί εκσυγχρονισμό των αντίστοιχων εργαστηρίων και επανεκπαίδευση του προσωπικού τους. Μοριακοί βιολόγοι και παθολογοανατόμοι θα συζητήσουν όλα αυτά τα θέματα και θα θέσουν τις προτεραιότητες, δεδομένου ότι πρόκειται για ακριβές εξετάσεις, που αφορούν μικρό αριθμό ασθενών».

Τα παραπάνω θέματα θα συζητηθούν διεξοδικά στο συνέδριο. Επιστήμονες διεθνούς κύρους, με πολλαπλούς ρόλους, ως «συνήγοροι» των ασθενών, «διαχειριστές» της ιατρικής γνώσης και σύμβουλοι των επισήμων αρχών, θα προσπαθήσουν να καταλήξουν σε ομοφωνία θέτοντας τις προϋποθέσεις και τα κριτήρια τα οποία θα πρέπει να πληρούνται για την κλινική εφαρμογή κάθε νέου φαρμάκου.

ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Οι συνηθέστερες θεραπευτικές επιλογές για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι

1.    Εγχείρηση

2.    Ακτινοθεραπεία

3.    Χημειοθεραπεία

4.    Βιολογικές θεραπείες

Οι θεραπευτικές επιλογές καθορίζονται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιστατικού, όπως ο τύπος του καρκίνου, το στάδιο της νόσου, η γενικότερη κατάσταση της υγείας του ασθενή και η ηλικία του.

1. Εγχείρηση

Είναι η πρώτη επιλογή για τον ΜΜΚΠ , όταν ο καρκίνος βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Αν είναι τοπικά προχωρημένος ο ασθενής υποβάλλεται σε χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία προεγχειρητικά, για να μειωθεί το μέγεθος του, πριν από την χειρουργική αφαίρεση του.

2. Ακτινοθεραπεία

Είναι στοχευμένη ακτινοβολία με στόχο την θανάτωση των καρκινικών κττάρων. Αυτή η μέθοδος προϋποθέτει διαδοχικές επισκέψεις στο ακτινοθεραπευτικό τμήμα του νοσοκομείου για ένα διάστημα.

3. Χημειοθεραπεία

Είναι η πρώτη επιλογή για τον ΜΚΠ, αλλά χορηγείται και στον ΜΜΚΠ.  Σκοτώνει τα ταχέως διαιρούμενα κύτταρα, όπως τα καρκινικά. Υπάρχουν διάφοροι τύποι χημειοθεραπειών και ο γιατρός θα επιλέξει την κατάλληλη θεραπεία, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου.

Η χημειοθεραπεία χορηγείται σε κύκλους. Μεταξύ των κύκλων μεσολαβεί χρονικό διάστημα ανάπαυσης. Η διάρκεια της είναι μερικοί μήνες και κατά κύριο λόγο χορηγείται στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων. Συνήθως ο ασθενής επιστρέφει σπίτι του την ίδια μέρα, αν και κάποιες θεραπείες απαιτούν παραμονή στο νοσοκομείο για μικρό διάστημα.

4. Βιολογικές θεραπείες

Σκοτώνουν συνήθως τα καρκινικά κύτταρα και όχι τα υγιή και χορηγούνται ενδοφλέβια στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων. Για την πρώτη χορήγηση τους ίσως χρειαστεί μία διανυκτέρευση στο νοσοκομείο. Υπάρχουν νεότερες θεραπείες από το στόμα που μπορούν να ληφθούν στο σπίτι.

Πως αντιμετωπίζονται οι ανεπιθύμητες παρενέργειες από την χημειοθεραπεία;

Οι ανεπιθύμητες παρενέργειες της θεραπείας δεν βιώνονται ούτε από όλους τους ασθενείς ούτε στον ίδιο βαθμό. Συνήθως είναι παροδικές και εκλείπουν μετά το πέρας της θεραπείας. Πολλές από αυτές μπορούν να εξαλειφθούν ή να μειωθούν σημαντικά με την παρέμβαση του θεράποντος γιατρού, χωρίς να χρειαστεί διακοπή της θεραπείας.

Πριν ξεκινήσει η θεραπεία καλό είναι να συζητηθούν με τον γιατρό οι πιθανές ανεπιθύμητες παρενέργειες της και είναι απαραίτητη η επικοινωνία μαζί του εάν εμφανιστούν κάποιες από αυτές.

Να θυμάστε ότι είναι σημαντικό να μην διακόπτετε την θεραπεία από μόνοι σας.

Κάποιες πιθανές ανεπιθύμητες παρενέργειες της θεραπείας και οι τρόποι αντιμετώπισης τους είναι οι εξής:

1.Εξάνθημα

Σύντομα, μετά την έναρξη της θεραπείας, είναι πιθανό να εμφανισθεί εξάνθημα. Συχνότερα εμφανίζεται στο πρόσωπο, στο στήθος και στην πλάτη και συνοδεύεται από φαγούρα, ευαισθησία, αίσθημα καύσης, ξηροδερμία ή σκάσιμο του δέρματος στα δάχτυλα και τις παλάμες. Μπορεί να μοιάζει με ακμή ή ξηροδερμία.

Ο θεράπων ιατρός πρέπει να ενημερώνεται για να συστήσει κάποια δερματολογική αγωγή.

2. Αίσθημα κόπωσης

Κατά την διάρκεια της θεραπείας είναι πιθανόν ο ασθενής να νιώθει συχνά την ανάγκη να ξεκουραστεί ή να κοιμηθεί. Ίσως πρέπει να προσαρμόσει το πρόγραμμα του και την εργασία του στις ανάγκες του οργανισμού του. Πρέπει να υιοθετήσει έναν υγιεινότερο τρόπο ζωής. Πρέπει να σταματήσει το τσιγάρο και να φροντίσει την διατροφή του. Πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό του.

3. Ναυτία

Είναι δυνατόν να εμφανιστεί κατά την διάρκεια της χημειοθεραπείας και της βιολογικής θεραπείας. Ο γιατρός θα κρίνει αν πρέπει να χορηγήσει αντιεμετική αγωγή.

4.Διάρροια

Η πρόσληψη περισσότερων υγρών, αφεψημάτων ή αναψυκτικών χωρίς ζάχαρη βοηθάει στην αποφυγή της αφυδάτωσης. Πρέπει να αποφεύγονται τα πικάντικα τρόφιμα και να προτιμώνται οι ήπιες τροφές. Ο γιατρός πρέπει να ενημερωθεί γιατί υπάρχουν φαρμακευτικά σκευάσματα που μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά.

5.Απώλεια μαλλιών

Πρέπει να συζητηθεί με τον θεράποντα γιατρό κατά πόσον η θεραπεία θα προκαλέσει απώλεια μαλλιών. Υπάρχουν τρόποι αποκατάστασης με καλά αισθητικά αποτελέσματα που θα καλύψει τον ασθενή κατά την περίοδο της θεραπείας.

6.Ξηροστομία ή δυσκολία στην κατάποση

Το πλύσιμο των δοντιών μετά από κάθε γεύμα, οι πλύσεις του στόματος με χλιαρό νερό ή χαμομήλι καθώς και η ενημέρωση του οδοντίατρου για την νόσου βοηθάνε στην ξηροστομία. Στην περίπτωση δυσκολίας κατάποσης είναι καλό η τροφή να έχει υγρή μορφή.

7.Πόνος στα χέρια ή στα πόδια

Κάποιες χημειοθεραπείες μπορεί να προκαλέσουν νευροπάθεια. Ελαφρά λυγίσματα ή εκτάσεις των δακτύλων των χεριών και των ποδιών καθημερινά μπορούν να βελτιώσουν την κατάσταση. Οπωσδήποτε πρέπει να ενημερωθεί ο θεράπων ιατρός.

ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ - ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα πολλές φορές εμφανίζονται όταν η ασθένεια έχει πλέον προχωρήσει.

Μερικά από τα συμπτώματα είναι:

-Χρόνιος βήχας

-βραχνάδα

-αιμόπτυση

-απώλεια βάρους και όρεξης χωρίς προφανή λόγο

-Δύσπνοια

-Συριγμός

-Επαναλαμβανόμενα περιστατικά βρογχίτιδας

-Πόνος στο στήθος

ΠΡΟΛΗΨΗ - ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Το κάπνισμα σχετίζεται με το 80 έως 90% του συνόλου των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα και είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου. Το παθητικό κάπνισμα θεωρείται υπεύθυνο για το 25% των περιστατικών. Οι σύζυγοι καπνιστών διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα κατά 20% έναντι του γενικού πληθυσμού.